Rodzaje trądziku – jak wyglądają i czym różnią się zmiany trądzikowe?
Trądzik nie zawsze wygląda tak samo. U jednej osoby może objawiać się przede wszystkim drobnymi zaskórnikami na czole i nosie, u innej czerwonymi zmianami na policzkach, a jeszcze u innej głębokimi i bolesnymi zmianami pojawiającymi się w okolicy brody czy żuchwy.
Co więcej, na tej samej skórze może jednocześnie występować kilka rodzajów zmian.
Dlatego określenie „trądzik” obejmuje znacznie więcej niż potocznie rozumiane pryszcze.
Jakie zmiany mogą pojawiać się przy trądziku?
Zmiany trądzikowe można najprościej podzielić na niezapalne oraz zapalne.
Do zmian niezapalnych zaliczamy przede wszystkim:
- zaskórniki otwarte,
- zaskórniki zamknięte.
Zmiany zapalne obejmują natomiast:
- grudki,
- krosty,
- guzki,
- głębokie zmiany zapalne.
Ich liczba, wielkość oraz rozmieszczenie mogą być bardzo różne u poszczególnych osób.
Trądzik zaskórnikowy – drobne zmiany, które łatwo przeoczyć
Jedną z częstych postaci trądziku jest trądzik zaskórnikowy.
Na skórze dominują wtedy zaskórniki, podczas gdy czerwonych i wyraźnie zapalnych zmian może być stosunkowo niewiele.
Zaskórniki powstają, gdy ujście mieszka włosowego zostaje zablokowane przez mieszaninę sebum i komórek naskórka.
Możemy wyróżnić dwa podstawowe rodzaje.
Zaskórniki otwarte
To charakterystyczne ciemne punkty widoczne na powierzchni skóry.
Najczęściej zauważamy je w okolicy nosa, brody oraz czoła.
Wbrew popularnemu przekonaniu ciemny kolor zaskórnika nie oznacza, że por jest wypełniony brudem. Jego wygląd jest związany z reakcjami zachodzącymi w materiale znajdującym się w otwartym ujściu mieszka po kontakcie z powietrzem.
Zaskórniki zamknięte
Wyglądają jak niewielkie białe lub cieliste grudki znajdujące się pod powierzchnią skóry.
Ujście mieszka pozostaje w tym przypadku zamknięte.
Jeżeli zaskórników zamkniętych jest dużo, powierzchnia skóry może wyglądać na nierówną i mieć charakterystyczną drobnoziarnistą strukturę.
Trądzik grudkowy – kiedy pojawia się stan zapalny
Grudka jest niewielką, wypukłą zmianą zapalną.
Zazwyczaj ma czerwony lub różowy kolor i w przeciwieństwie do typowej krosty nie posiada widocznej białej końcówki.
Może być również wrażliwa lub bolesna podczas dotykania.
Pojawienie się licznych grudek oznacza, że proces zachodzący w obrębie mieszka włosowego nie ogranicza się już wyłącznie do jego zablokowania – rozwija się również stan zapalny.
Trądzik krostkowy – czym krosta różni się od grudki?
Grudki i krosty mogą wyglądać podobnie, dlatego często są ze sobą mylone.
Podstawową różnicą jest obecność widocznej treści ropnej.
Krosta jest zazwyczaj czerwoną zmianą z jaśniejszym, białym lub żółtawym środkiem.
Nie oznacza to jednak, że powinna zostać wyciśnięta.
Mechaniczne uszkadzanie zmian może zwiększać stan zapalny, powodować dodatkowe podrażnienie skóry oraz zwiększać ryzyko pozostawienia przebarwień lub blizn.
Trądzik grudkowo-krostkowy
Bardzo często na skórze nie występuje tylko jeden rodzaj zmian.
Zaskórnikom mogą towarzyszyć jednocześnie liczne grudki oraz krosty. W takim przypadku mówi się często o trądziku grudkowo-krostkowym.
Skóra może być miejscowo zaczerwieniona, a część zmian może być bolesna.
Obraz trądziku może również zmieniać się w czasie – jedne zmiany zanikają, podczas gdy w innych miejscach powstają nowe.
Guzki i głębokie zmiany trądzikowe
Nie wszystkie zmiany rozwijają się blisko powierzchni skóry.
Jeżeli stan zapalny obejmuje głębiej położone struktury, mogą pojawić się większe i wyraźnie wyczuwalne guzki.
Takie zmiany często są:
- twarde,
- głęboko położone,
- czerwone,
- bolesne,
- długo utrzymujące się.
Głębokie zmiany zapalne mają również większy potencjał pozostawienia trwałych śladów i blizn.
Dlatego pojawienie się licznych, głębokich i bolesnych zmian jest wskazaniem do konsultacji dermatologicznej.
Trądzik łagodny, umiarkowany i ciężki – co to oznacza?
Trądzik można opisywać nie tylko na podstawie rodzaju zmian, ale również ich nasilenia.
W łagodniejszych postaciach dominują zwykle zaskórniki, którym mogą towarzyszyć pojedyncze grudki lub krosty.
Przy umiarkowanym nasileniu liczba zmian zapalnych jest większa i mogą one zajmować większą powierzchnię skóry.
Cięższe postacie mogą obejmować liczne zmiany zapalne, guzki oraz głębokie bolesne zmiany. Mogą również zwiększać ryzyko powstawania blizn.
Samodzielne określenie stopnia nasilenia trądziku wyłącznie na podstawie zdjęć znalezionych w internecie może być jednak trudne.
Trądzik na czole – dlaczego właśnie tam?
Czoło należy do tzw. strefy T, w której występuje stosunkowo dużo gruczołów łojowych.
W tym miejscu często widoczne są niewielkie zaskórniki zamknięte, zaskórniki otwarte oraz drobne zmiany zapalne.
Na wygląd skóry czoła mogą wpływać również czynniki zewnętrzne, np. kontakt z włosami, nakryciami głowy czy stosowanymi kosmetykami.
Nie oznacza to jednak, że lokalizacja trądziku na czole pozwala jednoznacznie określić jego przyczynę.
Trądzik na policzkach
Policzki są kolejnym obszarem, na którym często obserwuje się zmiany trądzikowe.
Mogą pojawiać się tutaj zarówno zaskórniki, jak i grudki, krosty czy głębsze zmiany zapalne.
Policzki są jednocześnie miejscem, w którym łatwo zauważyć późniejsze ślady po zmianach – zaczerwienienia, przebarwienia oraz nierówności powierzchni skóry.
Trądzik na brodzie i żuchwie
Zmiany w dolnej części twarzy mogą występować zarówno u nastolatków, jak i osób dorosłych.
U niektórych osób szczególnie charakterystyczne są nawracające zmiany pojawiające się w okolicy:
- brody,
- linii żuchwy,
- dolnej części policzków.
Hormony mogą odgrywać rolę w rozwoju trądziku, a trądzik może występować również u osób dorosłych. Sama lokalizacja zmian na brodzie lub żuchwie nie wystarcza jednak do stwierdzenia, że ich przyczyna jest hormonalna.
Czy „mapa trądziku” pokazuje, co dzieje się w organizmie?
W internecie można znaleźć grafiki, według których trądzik na poszczególnych częściach twarzy ma odpowiadać problemom z konkretnymi narządami.
Przykładowo zmianom na czole przypisuje się jeden narząd, zmianom na policzkach kolejny, a zmianom na brodzie jeszcze inny.
Takich map nie należy traktować jako metody diagnostycznej.
Lokalizacja zmian może dostarczać pewnych informacji o obrazie skóry, ale nie pozwala na podstawie miejsca występowania pojedynczej krosty określić stanu konkretnego narządu wewnętrznego.
Trądzik na plecach i klatce piersiowej
Trądzik nie jest wyłącznie problemem twarzy.
Zmiany mogą występować również w miejscach bogatych w gruczoły łojowe, szczególnie na:
- plecach,
- ramionach,
- barkach,
- klatce piersiowej.
Na plecach mogą występować zarówno niewielkie zaskórniki i krosty, jak i większe zmiany zapalne.
Ze względu na powierzchnię tego obszaru oraz utrudnioną obserwację własnej skóry problem może przez dłuższy czas pozostać niezauważony.
Czy rodzaj trądziku może się zmieniać?
Tak.
Obraz skóry nie musi pozostawać taki sam przez cały czas.
Osoba, która początkowo obserwowała głównie zaskórniki, może po pewnym czasie zauważyć więcej zmian zapalnych. Możliwa jest również sytuacja odwrotna.
Nasilenie zmian może podlegać okresowym wahaniom.
Dlatego trądziku nie należy postrzegać jako jednej, niezmiennej postaci zmian skórnych.
Czy trądzik młodzieńczy i trądzik dorosłych wyglądają tak samo?
Nie zawsze.
Trądzik bardzo często rozpoczyna się w okresie dojrzewania, kiedy zmiany hormonalne zwiększają aktywność gruczołów łojowych.
Nie oznacza to jednak, że problem kończy się wraz z osiągnięciem dorosłości.
Trądzik może utrzymywać się po 20., 30., a nawet w późniejszych dekadach życia. U niektórych osób pojawia się po raz pierwszy dopiero w wieku dorosłym.
Rodzaj i rozmieszczenie zmian mogą różnić się pomiędzy poszczególnymi osobami niezależnie od wieku.
Zmiana trądzikowa, przebarwienie czy blizna?
Te trzy określenia często są ze sobą mylone.
Aktywna zmiana trądzikowa oznacza aktualnie występujący zaskórnik, grudkę, krostę lub głębszą zmianę.
Ślad pozapalny może pozostać po ustąpieniu aktywnego stanu zapalnego i mieć postać czerwonego, różowego lub ciemniejszego miejsca.
Blizna potrądzikowa oznacza natomiast zmianę struktury skóry. Może przyjmować postać zagłębienia, nierówności lub rzadziej zmiany wyniosłej.
Dlatego nie każdy ślad widoczny po kroście jest blizną.
Dlaczego rozpoznanie rodzaju zmian jest ważne?
Określenie rodzaju zmian pozwala przede wszystkim lepiej zrozumieć aktualny stan skóry.
Kilka zaskórników na nosie to zupełnie inna sytuacja niż liczne, głębokie i bolesne zmiany obejmujące twarz, plecy czy klatkę piersiową.
Szczególnej uwagi wymagają zmiany, które:
- są głębokie i bolesne,
- występują w dużej liczbie,
- szybko się nasilają,
- obejmują duże powierzchnie skóry,
- pozostawiają trwałe blizny.
W takich sytuacjach warto skonsultować stan skóry z dermatologiem.
Najczęstsze pytania o rodzaje trądziku
Czy zaskórniki to trądzik?
Tak. Zaskórniki otwarte i zamknięte należą do charakterystycznych zmian występujących w przebiegu trądziku.
Czym różni się grudka od krosty?
Grudka jest wypukłą zmianą zapalną bez widocznej treści ropnej. Krosta posiada natomiast charakterystyczny jasny lub żółtawy środek związany z obecnością ropy.
Czy czarne zaskórniki powstają przez brud?
Nie. Ciemny kolor zaskórnika otwartego nie wynika z braku higieny.
Czy trądzik może występować tylko na brodzie?
Tak, u niektórych osób zmiany mogą koncentrować się przede wszystkim w określonym obszarze twarzy, np. na brodzie lub wzdłuż linii żuchwy.
Czy trądzik może występować bez krost?
Tak. Możliwy jest trądzik, w którym dominują zaskórniki, bez licznych czerwonych krost.
Które zmiany mają największe ryzyko pozostawienia blizn?
Szczególnie istotne jest ryzyko związane z głębokimi zmianami zapalnymi, guzkami i cystami. Ryzyko może dodatkowo zwiększać mechaniczne uszkadzanie i wyciskanie zmian. Więcej o konsekwencjach mechanicznego usuwania zmian przeczytasz w naszym artykule „Czy wyciskanie pryszczy powoduje blizny?”
Jeden trądzik – wiele różnych zmian
Trądzik nie jest jednorodnym problemem skóry.
Może obejmować niewielkie zaskórniki, czerwone grudki, krosty, a także głębokie i bolesne zmiany zapalne. Poszczególne rodzaje zmian mogą również występować jednocześnie.
Dlatego dwie osoby mówiące „mam trądzik” mogą mieć zupełnie inny obraz skóry.
Warto również pamiętać, że lokalizacja zmian – na czole, policzkach, brodzie czy żuchwie – sama w sobie nie stanowi diagnozy ich przyczyny.
Jeżeli trądzik jest nasilony, bolesny, szybko się pogarsza lub pozostawia blizny, warto skonsultować się z dermatologiem.
O autorze
Artykuł został przygotowany przez zespół Finezja Clinic na podstawie aktualnej wiedzy dotyczącej skóry, mechanizmów powstawania trądziku oraz najczęściej występujących rodzajów zmian trądzikowych. W Finezja Clinic Sosnowiec szczególną uwagę przykładamy do edukacji i świadomego podejścia do pielęgnacji skóry. Publikowane przez nas materiały mają pomagać w lepszym zrozumieniu jej potrzeb, rozpoznawaniu najczęstszych problemów oraz odróżnianiu faktów od popularnych mitów.